LOADING

Type to search

พี่น้องฝาแฝดนิสัยไม่เหมือนกัน เลี้ยงลูกอย่างไรทำไมแตกต่าง?

Share
คลิกเพื่อแชร์
 

เคยสงสัยบ้างไหมคะว่าเราเลี้ยงลูกมาอย่างไรทำไมถึงมีความแตกต่าง ในบรรดาพี่น้องหรือแม้กระทั่งฝาแฝดที่มีพ่อแม่เป็นคนเดียวกันและได้รับการเลี้ยงดูมาในครอบครัวเดียวกัน แต่เหตุใดความสนใจ ความฉลาด ความสามารถพิเศษ รวมไปถึงความคิดและรสนิยมถึงได้แตกต่างกันนัก กระทั่งฝาแฝดที่แทบจะเกิดมาในวินาทีเดียวกันก็ยังมีนิสัยที่แตกต่างกัน

“เลี้ยงลูกมาอย่างไรทำไมถึงมีความแตกต่าง” เป็นคำถามที่นักวิทยาศาสตร์และนักจิตวิทยาต่างพยายามหาคำอธิบาย และยังคงมีการศึกษาและวิจัยเพื่อหาคำตอบที่ชัดเจนขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยคำถามนี้มักนำไปสู่ประเด็นที่มีการถกเถียงมาช้านานอย่าง Nature vs. Nurture

ฝาแฝด-เลี้ยงดู

Nature vs. Nurture คืออะไร?

Nature vs. Nurture เป็นเหมือนสองขั้วความคิดในด้านพัฒนาการและการเลี้ยงดูเด็ก กล่าวคือ

  • Nature เชื่อว่ามนุษย์ถูกกำหนดด้วยพันธุกรรมซึ่งได้รับมาตั้งแต่กำเนิด โดยยีนจากพ่อและแม่จะเป็นตัวบ่งชี้ทั้งหมดว่าเด็กจะมีอุปนิสัย บุคลิกภาพ หรือแนวโน้มเป็นภาวะใด เช่น เชื่อว่ามีรหัสดีเอ็นเอที่ทำให้เด็กคนหนึ่งเป็นคนรักร่วมเพศ
  • Nurture เชื่อว่าเด็กเกิดมาเป็นศูนย์ หรือ “blank state”1 การเลี้ยงดูและประสบการณ์ที่เด็กได้รับโดยเฉพาะในช่วงปฐมวัย จะเป็นตัวหล่อหลอมพฤติกรรมของเด็ก เช่น เชื่อว่ารักร่วมเพศเกิดจากการที่เด็กถูกเลี้ยงดูในครอบครัวที่มีแต่ผู้หญิง

ปัจจุบันการถกเถียงของสองสำนักนี้ไม่ได้ดุเดือดเหมือนก่อน เนื่องจากยังไม่มีหลักฐานใดที่สามารถชี้เฉพาะได้เลยว่าพันธุกรรมติดตัวหรือการเลี้ยงดูเป็นสิ่งกำหนดตัวตนของคนหนึ่งได้ 100% และเริ่มมีกลุ่มที่เชื่อว่าสองสิ่งนี้เกิดขึ้นร่วมกัน จึงหันมาสนใจว่าทั้งสองทำงานร่วมกันอย่างไรมากกว่า

อย่างไรก็ดี พื้นฐานของแนวคิด Nature vs. Nurture ก็สามารถนำมาใช้อธิบายเรื่อง เลี้ยงลูกมาอย่างไรทำไมถึงมีความแตกต่าง หรือเรื่องความแตกต่างระหว่างพี่น้องอย่างที่เราสงสัยกันมาตลอดได้

เลี้ยงลูกมาอย่างไรทำไมถึงมีความแตกต่าง?

ฝาแฝด-ต่างกัน

เหมือนหรือต่าง พันธุกรรมกำหนด

ร่างกายของมนุษย์มีความซับซ้อนมาก พันธุกรรมจึงไม่ได้มีผลแค่กับสีผิว สีผม หรือหน้าตา หากแต่เป็นหน่วยพื้นฐานที่กำหนดไปถึงลักษณะนิสัยและความเสี่ยงต่อภาวะป่วยไข้ทางกายและทางจิตเลยทีเดียว

เด็กคนหนึ่งจะเกิดขึ้นมาจากการรวมตัวกันของโครโมโซมพ่อและแม่ (23 โครโมโซมจากพ่อ + 23 โครโมโซมจากแม่) ภายในโครโมโซมเหล่านี้มียีนที่เป็นตัวกำหนดรูปลักษณ์รวมถึงลักษณะนิสัยของลูก โดยแฝดแท้จะมียีนเหมือนกันทั้งหมด2 (เพราะเกิดจากไข่และอสุจิตัวเดียวกัน) แต่แฝดเทียมและพี่น้องปกติจะมียีนเหมือนกันเพียง 50% เท่านั้น2 และยีนที่ลูกแต่ละคนได้รับจากพ่อแม่ก็ไม่ใช่ยีนชุดเดียวกัน นี่จึงอธิบายได้ว่าทำไมพ่อแม่ถึงสังเกตว่าลูกมีพฤติกรรมแตกต่างได้ตั้งแต่ที่ยังเป็นทารก เช่น ทารกคนนี้สุขุมขี้อาย แต่ทารกอีกคนชอบเรียกร้องความสนใจและเข้าหาคน

นอกจากนี้ ยังพบว่าลักษณะนิสัยที่เหมือนกันของพี่น้องเป็นผลมาจากยีนที่มีร่วมกัน แต่แทบไม่มีผลมาจากการเลี้ยงดูที่เหมือนกันเลย3 โดยมีฝาแฝดวัย 39 ปีซึ่งถูกเลี้ยงแยกกันตั้งแต่อายุ 4 สัปดาห์ ที่กลับมีลักษณะบางอย่างเหมือนกัน เช่น ชอบกัดเล็บ ปวดหัวเมื่อเครียดจัด สูบบุหรี่ยี่ห้อเดียวกัน และขับรถรุ่นเดียวกัน4 หมายความว่าลักษณะนิสัยและระบบความคิดเหล่านี้อยู่ในยีนของทั้งคู่ตั้งแต่เกิด

อีกด้านที่น่าสนใจคือความฉลาด พ่อแม่อาจสงสัยว่าทำไมลูกคนนี้เรียนเก่งในขณะที่อีกคนหัวไม่ค่อยดี โดยมีผลการทดลองวัด IQ ของฝาแฝด พบว่าผล IQ นั้นได้มาจากยีน 70% และจากสภาพแวดล้อม 30%4 หมายความว่าพี่น้องที่คลานตามกันมาอาจมีความสามารถที่ต่างกันติดตัวมาแต่กำเนิดเลยก็ได้

ฝาแฝด-เหมือนกัน

เลี้ยงดูเหมือนกันจริงหรือ?

แม้พ่อแม่จะยืนยันว่าเลี้ยงลูกด้วยวิธีเดียวกัน พยายามปฏิบัติกับลูกเหมือนกัน และถึงลูกจะใช้เวลาด้วยกันตลอด แต่ยากมากที่ประสบการณ์ในการเติบโตของเด็กแต่ละคนจะเหมือนกันทั้งหมด

  • ลำดับการเกิด ลูกคนเดียว ลูกคนโต คนกลาง หรือคนเล็กต่างมีลักษณะนิสัยที่ไม่เหมือนกัน หากดูในบริบทของเมืองไทย อาจสรุปคร่าวๆ ว่าลูกคนโตจะค่อนข้างมีความรับผิดชอบเพราะถูกปลูกฝังโดยครอบครัวและสังคมให้ต้องดูแลน้อง ในขณะที่ลูกคนเล็กอาจเป็นเด็กกล้าคิดกล้าทำ เพราะมีอิสระในการเติบโตและไม่ถูกวางบทบาทเท่ากับพี่ๆ

มีแนวคิดหนึ่งซึ่งถูกพัฒนามาจากความคิดของชาร์ลส์ ดาร์วิน ซึ่งบอกว่าสิ่งมีชีวิตจะหลีกเลี่ยงการแข่งขันแบบเผชิญหน้า ด้วยการเบนเข็มไปทำอย่างอื่น5 เช่น หากน้องเห็นว่าพี่เล่นฟุตบอลเก่งมาก ก็จะมีสัญชาตญาณในการหลีกเลี่ยงกิจกรรมนี้ไปสนใจกีฬาชนิดอื่นแทน จึงอาจเกิดความสนใจที่แตกต่างอย่างสุดขั้ว อย่างพี่โตไปเป็นหมอ ในขณะที่น้องสนใจอยากเป็นนักวาดภาพก็ได้

  • เพศ เพศของเด็กมีผลในการเลี้ยงดูจากพ่อแม่แน่นอน โดยพ่อแม่อาจจะพูดจาไพเราะกับลูกสาว และเลือกให้ลูกชายทำงานที่ต้องใช้แรงมากกว่า ซึ่งการปฏิบัติที่แตกต่างจากพ่อแม่ย่อมทำให้พี่น้องหญิงชายเติบโตขึ้นมาแตกต่างกัน

  • พ่อแม่คนละเวอร์ชั่น หมายความว่า ถึงพ่อแม่จะพยายามเลี้ยงลูกเหมือนกันแค่ไหน แต่ตัวตนของของพ่อแม่นั้นแตกต่างไปตามช่วงเวลา ไม่ว่าจะเป็นอายุในตอนนั้น6 อาชีพ ประสบการณ์การเลี้ยงลูก ความสัมพันธ์กับคู่สมรส หรือฐานะการเงิน เป็นต้น คิดง่ายๆ เลยก็คือพ่อแม่ตอนที่ลูกคนโตอายุ 5 ขวบ เป็นคนละเวอร์ชั่นกับพ่อแม่ตอนที่ลูกคนที่สองอายุ 5 ขวบ หรือยกตัวอย่างเช่น ลูกคนโตอาจเกิดในช่วงที่พ่อแม่ยังต้องทำงานหนักและไม่มีเวลาดูแล จึงต้องถูกส่งเข้าเนอสเซอรี่ ในขณะที่ลูกคนสุดท้องเกิดเมื่อพ่อแม่มีฐานะดีแล้ว อาจได้อยู่กับแม่ตลอดเวลาเนื่องจากแม่เลิกทำงานแล้ว

  • เจอเรื่องเดียวกัน = รับรู้ไม่เหมือนกัน การรับรู้ของเด็กแต่ละคนและแต่ละช่วงวัยมีความต่างกันมาก5 จึงมีผลต่อการหล่อหลอมพฤติกรรมที่ต่างกัน เช่น มีพี่น้องสองคนที่พ่อแม่แยกทางกัน พี่คนโตที่อายุ 5 ขวบนั้นเสียใจที่สุดและรู้สึกว่าการหย่าร้างครั้งนี้เป็นบาดแผล ในขณะที่น้องอายุ 3 ขวบซึ่งยังไม่รู้เรื่องดีนักกลับรู้สึกชอบที่ได้ของเล่นหลายชิ้นและได้ออกเที่ยวมากกว่าเดิม โดยไม่รู้สึกว่าเหตุการณ์นี้มีผลอะไรต่อชีวิตเมื่อโตขึ้น
ฝาแฝด-การเลี้ยงดู

ประสบการณ์ที่ไม่ได้มีร่วมกัน

มีปัจจัยอื่นๆ อีกมากมายซึ่งมีผลในการหล่อหลอมอุปนิสัยของเด็ก โดยเฉพาะประสบการณ์ที่เด็กเจอในช่วงปฐมวัย อาทิ ที่เนอสเซอรี่ โรงเรียน หรือความสัมพันธ์กับครูและกลุ่มเพื่อนในวัยเด็ก6

อ่านมาถึงตรงนี้ คุณพ่อคุณแม่บางคนอาจรู้สึกอยากกุมขมับขึ้นมา เพราะดูเหมือนว่าเราการันตีไม่ได้เลยว่าจะเลี้ยงลูกออกมาให้มีนิสัยยังไงใช่ไหมล่ะคะ

ไม่ต้องคิดมากไปค่ะ เพราะสิ่งเหล่านี้ทำให้เด็กแต่ละคนเป็นคนพิเศษและไม่มีใครเหมือนกันเลยยังไงล่ะคะ และถึงแม้ผลทางวิทยาศาสตร์จะออกมาอย่างไร แต่การสร้างนิสัยที่ดีของลูก รวมไปถึงความสามารถนั้นเป็นไปได้ค่ะ เพียงพ่อแม่ใส่ใจดูแลเด็ก สร้างสภาพแวดล้อมในการเจริญเติบโตที่ดี ช่วยกระตุ้นพัฒนาการของลูกในด้านต่างๆ รวมถึงบำรุงตัวเองตั้งแต่ตั้งครรภ์และให้ลูกทานอาหารที่มีประโยชน์ เท่านี้ก็สามารถสร้างคนที่มีความสุข มีความแตกต่าง และมีคุณภาพในสังคมได้แล้วค่ะ

 

อ้างอิงจาก

  1. Saul McLeod, Nature vs. Nurture in Psychology, Simply Psychology, 2015, https://www.simplypsychology.org/naturevsnurture.html
  2. Berit Brogaard D.M.Sci., Ph.D and Kristian Marlow, Identical Twins Are Not Genetically Identical, Psychology Today, 25 Nov 2012, https://www.psychologytoday.com/blog/the-superhuman-mind/201211/identical-twins-are-not-genetically-identical
  3. Daniel Goleman, Each Sibling Experiences Different Family, The New York Times, 28 July 1987, http://www.nytimes.com/1987/07/28/science/each-sibling-experiences-different-family.html?pagewanted=all
  4. Tanya Lewis, Twins Separated at Birth Reveal Staggering Influence of Genetics, Live Science, 11 Aug 2014, https://www.livescience.com/47288-twin-study-importance-of-genetics.html
  5. Alix Spiegel, Siblings Share Genes, But Rarely Personalities, npr, 22 Nov 2010, https://www.npr.org/2010/11/18/131424595/siblings-share-genes-but-rarely-personalities
  6. Why Are Siblings So Different?, The Dad Dude, 6 Mar 2016, http://thedaddude.com/index.php/2016/03/06/502/
Tags

You Might also Like

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Trending